Vliegbasis Soesterberg 2025, een jaartje in nachtvlindervlucht

31 december 2025, door Violet Middelman en Remco Vos

In 2025 hebben weer meerdere malen (nacht)vlinderinventarisaties gedaan op de voormalige Vliegbasis Soesterberg. Het blijft een geweldig gebied om deze inventarisaties uit te mogen voeren. Overdag is het altijd mooi om te zien en zijn er ook leuke soorten te ontdekken. Meerdere malen hebben we dat gedaan en met de lichtopstelling hebben we vijf maal, over de periode van begin mei tot medio augustus, gestaan. Dat heeft ook dit jaar weer mooie waarnemingen opgeleverd.

Op 26 maart was het lekker zonnig, dus goed weer om voorjaarsvlindertjes te gaan zoeken. De voorjaarskortvleugelmotten (Diurnea fagella) waren volop te vinden op de bomen, de eerste die we zagen was een vrouwtje. Die zijn herkenbaar doordat ze bollere, kortere en puntige vleugeltjes hebben. Alle andere exemplaren, zo’n 40 stuks waren mannetjes. Verder volop allerlei zakdragers, zoals de gewone zakdrager (Psyche casta), hoornzakdrager (Luffia. lapidella. (forma ferchaultella), sigaarzakdrager (Taleporia tubulosa) en de sierlijke  zakdrager (Proutia betulina). Hiertussen vonden we ook de sporen/mijn van de moswortelmot. De rupsjes maken buisjes van een zijden spinsel dat bedekt wordt met korstmos. De buisjes zijn vaak tussen de schors op bomen te vinden.

Mijn van de moswortelmot-  Infurcitinea argentimaculella (Foto Remco Vos)

1 mei was de eerste keer in 2025 dat we met de lichtopstelling in het sheltergebied op de vliegbasis stonden. Tymo vergezelde ons deze avond. Tijdens het opzetten van het laken hadden we een feromoon van de nachtpauwoog neergezet en binnen enkele minuten kwam er al een mannetje aangevlogen. Op het licht kwamen de soorten wat minder snel af, maar na een tijdje werd het wat drukker. Het leuke is dat er op zo’n avond een soort overgang te zien is in de soorten, er zijn nog wat ‘voorjaars’soorten te zien en de ‘zomer’soorten  dringen ook al aan. Zo zat er een papegaaitje (Chloroclysta siterata), waarvan de piekvliegtijd in het najaar is en in  het voorjaar ook een kleine generatie vliegt, in de zomer zie je deze soort bijna niet. Verder als voorjaarssoorten de nunvlinder (Othosia gothica), de dennenuil (Panolis flammea) en de kamperfoeile-uil.

Imago van de kamperfoelie-uil - Xylocampa areola (foto Remco Vos)

Onze eerste dennenpijlstaart (Sphinx pinastri) dit jaar kwam al op het laken zitten, alsook meerdere exemplaren van de veelvraat (Macrothylacia rubi), zowel mannetjes als vrouwtjes. Het laken  zat daarna dus weer vol met de eitjes van deze soort. Andere mooie en leuke soorten waren de marmerspanner (Ecliptopera silaceata), pronkpalpmot (Pseudotelphusa scalella) en het kameeltje. Die laatste zagen we hier nog niet eerder, en daarnaast was dit ook de enige die we dit jaar zagen.

Imago van het kameeltje - Notodonta ziczac (foto Remco Vos)

Op 13 juni stonden we voor de tweede keer met het laken in het gebied. Het was een mooie nacht, waarbij we de lamp pas rond half vier uitdeden. We zagen iets meer dan 155 soorten nachtvlinders. Waaronder weer veel algemene soorten die we hier al vaker gezien hadden, maar ook wel minder algemene tot zeldzame zoals de vijfvlekspaandermot (Hypatopa binotella), vierpuntzwartwitmot (Ethmia terminella) en dwerglepelmot (Tinagma ocnerostomella). Deze avond zagen we ook een aantal soorten voor het eerst op de vliegbasis. De viervlakvlinder (Lithosia quadra) zagen we dit jaar ineens overal op het laken komen en zat ook deze avond op het laken. Daarnaast ook de Oosterse schone (Eratophyes amasiella), het pinguintje (Hedya salicella) de gele bladroller (Zelotherses paleana). Van het zalmkleurig knoopvlekje, daarvan zaten er 3 van op het laken. Die laatste is een zeldzame soort, en heeft als waardplant bijvoet (Artemisia vulgaris) en absint-alsem (A. absinthium).

Imago van de haagbeukmot - Agrotera nemoralis (Foto Remco Vos)

Op 28 juni maakten we overdags een rondje aan de oostelijke kant van de vliegbasis, langs de asfaltpaden stond veel slangenkruid (Echium vulgare) en daarop vonden we een aantal rupsen van de grote zwartwitmot (Ethmia bipunctella). In de randen stond ook jakobskruiskruid en daarop zagen we de geelzwarte rupsen van de jakobsvlinder zitten en in de bloemknoppen vonden we de rupsjes van de jakobsbladroller (Cochylis atricapitana). Op de bladeren van een eik zagen de koker van geelsnuiteikenkokermot (Coleophora ibipennella) en een mooie vondst waren de sporen op de zaaddozen (vruchten) van een Spaanse aak. Daarop waren de mijnen te zien van de akenvruchtmineermot (Etainia louisella), deze wordt als een zeldzame soort gezien. Maar dat kan misschien zijn omdat de imago’s lastig te determineren zijn, en niet goed op licht af komen. Wellicht kan op veel meer plaatsen deze soort vastgesteld worden door het gericht te gaan zoeken naar de mijnen en blijkt deze veel meer voor te komen en dus helemaal niet zo zeldzaam is.

Mijn van de akenvruchtmineermot - Etainia louisella (Foto Remco Vos)

Op 5 juli stonden we wederom met het laken op de vliegbasis en deze keer gingen we door totdat het licht werd en zagen we 186 soorten,een geweldige nacht dus! Een aantal mooie en nieuwe soorten voor ons op de vliegbasis hebben we in dit artikel al benoemd, zoals de kortzuiger.

Imago van de kortzuiger - Crocallis elinguaria (foto Remco Vos)

In 2025 hebben we 415 soorten nachtvlinders gezien op de voormalige vliegbasis Soesterberg. Vanaf 2014 hebben we inmiddels zo’n  815 soorten gezien en in 2025 zagen we 30 soorten die we hiervoor nog niet eerder gezien hadden in dit gebied.

We danken het Utrechts Landschap voor het verstrekken van de vergunning zodat we deze inventarisaties in het gebied konden doen.

Geraadpleegde bronnen o.a.

www.microvlinders.nl

www.bladmineerders.nl

www.vlinderstichting.nl

www.lepiforum.de/lepiwiki.pl

Imago, man, van de neushoornkever (foto Remco Vos)