Nationale Nachtvlinder Nacht bij het Groene Huis

23 augustus 2025, door Violet Middelman & Remco Vos

Inmiddels is het een soort van traditie geworden dat we als NEV Snellen, Vlinders Eemland en de Gemeente Amersfoort de Nationale Nachtvlinder Nacht bij het Groene Huis in Park Schothorst houden. Zo ook in 2025, ditmaal was het op zaterdag 23 augustus. Het zou wel een redelijk koude nacht kunnen worden met zo’n 10 graden als minimum, dan is het altijd afwachten wat de vlinders gaan doen. Aan de mensen zou het niet liggen, zo’n 30 personen hadden zich aangemeld en die hadden er veel zin in. Voor sommigen een eerste kennismaking met de wereld van de nachtvlinders, voor anderen een leuke avond om weer wat bekenden te zien en te spreken en daarbij ook nog eens kunnen genieten van de vlinderpracht.

Even na negen uur gingen de lampen aan van beide opstellingen. Op het grasveld bij het Groene Huis hadden we twee lakens, met vier lampen, naast elkaar gezet, zodat er voldoende ruimte is voor de vlinders en de belangstellenden die de vlinders willen bewonderen. Het andere laken stond bij de middeleeuwse boerderij. Als snel kwamen de eerste vlinders op het laken zitten, een kleine beer en de oranje wortelboorder waren er als de kippen bij.
Van de oranje wortelboorder zijn de mannetjes oranjebruin gekleurd, de vrouwtjes zijn vaak wat bruiner van kleur. De vrouwtjes zijn ook wat groter dan de mannetjes. Zowel een mannetje als een vrouwtje zaten op het laken.

Imago van de Oranje wortelboorder - Triodia sylvina, vrouwtje (foto Violet Middelman)

Imago van de Oranje wortelboorder - Triodia sylvina, mannetje (foto Violet Middelman)

Een leuke verschijning op het laken was een mannetje van de viervlakvlinder. Dit is een trekvlinder, maar wordt dit jaar volop gezien in Nederland. Bij deze soort zijn de mannetjes en vrouwtjes verschillend van tekening. De vrouwtjes hebben gele voorvleugels met twee grote blauwzwarte vlekken op iedere voorvleugel. Terwijl de mannetjes grijze voorvleugels hebben en een geel wortelveld en kop. In dit artikel kun je ook een foto van het vrouwtje zien.

Imago mannetje van de viervlakvlinder  - Lithosia quadra, man (foto Violet Middelman)

Een fraai groen, en roze gekleurde nachtvlinder kwam op het laken zitten, de zilveren groenuil. Dit was een mooi vers exemplaar. De vliegtijd van deze soort is vanaf begin april tot in september, met een piek in augustus. Het zilver in de naam is afgeleid van de lichte lijnen op de vleugel die een zilveren indruk maken.

Imago van de zilveren groenuil - Pseudoips prasinana (foto Remco Vos)

Het was gezellig op en rond het laken, een vlindertje ging op de bril van één  van de bezoekers zitten, heel toepasselijk was dit een gestippelde oogspanner, maar deze werd al snel omgedoopt tot de ‘gestippelde brilspanner’. De huismoeder daarentegen kreeg ook een andere naam, die werd de ´huismeid´ genoemd. Een soort die geen andere naam nodig heeft is de lieveling, een prachtige vlinder, met een zeer toepasselijke naam.

Imago van de lieveling - Timandra comae (foto Remco Vos)

Een andere vlinder die de aandacht van de toeschouwers trok was de koperuil, met zijn prachtig glimmende vleugels is deze altijd schitterend om te zien.

Imago van de koperuil - Diachrysia chrysitis (foto Violet Middelman)

De kleinere (micro)vlinders waren ook vertegenwoordigd maar in mindere mate dan de grote (macro)vlinders. Zo zaten er meerdere soorten grasmotten, zoals de blauwooggrasmot, de variabele grasmot en de zwartbruine vlakjesmot. Het kleinste exemplaar van deze avond was de witte eikenvouwmot. Een andere leuke soort die er zat was de witvlekspitskopmot, dit is een algemene soort die voornamelijk op de zandgronden voorkomt. Het is een mooi bruin gekleurd vlindertje met een witte vlek aan de vleugelbasis.

Imago van de witvlekspitskopmot - Ypsolopha parenthesella ( Foto Remco Vos)

De grote zwartwitmot is een soort die we hier op Landgoed Schothorst al eens eerder gezien hebben, en deze avond zat er ook weer een exemplaar. Deze soort wordt voornamelijk aan de kust en in Limburg gezien, maar in de provincie Utrecht is dit geen alledaagse verschijning. De rupsjes leven op kromhals (Anchusa arvensis), slangenkruid (Echium vulgare) en hondstong (Cynoglossum).

Imago van de grote zwartwitmot - Ethmia bipunctella (foto Remco Vos)

De mannetjes en vrouwtjes van de grote appelbladroller zijn ook heel verschillend qua tekening en formaat. Zo zijn de vrouwtjes wat groter en hebben een bruine kleur, de mannetjes hebben meer kleur met een purperrode, kastanjebruine en gele tekening op de vleugels.

Imago van de grote appelbladroller- Archips podana, mannetje (foto Remco Vos)

Terug naar de grotere soorten, want die zaten er het meest. Bij het middeleeuws erf zat een getekende gamma-uil op het laken. Het is een vrij algemene soort, maar deze zie wij maar een enkele keer per jaar. De zwarte-c-uil was op beide lakens, met meer dan 10 stuks per laken, het meest vertegenwoordigd. Op het laken bij het Groene Huis zat een goudvenstertje, een mooi getekende vlinder met een leuk kuifje.

Imago van het goudvenstertje - Plusia festucae (foto Remco Vos)

Een vrij grote gele vlinder was neergestreken op het laken, dit betrof een geelblad. Er zijn wel enkele gelijkende soorten, welke ook eenzelfde vliegtijd hebben, dit zijn de essenspanner (Ennomos fuscantaria) iepentakvlinder (E. autumnaria), de geelschouderspanner (E. alniaria) en de gehakkelde spanner (E. erosaria). Het geelblad is een soort die wij niet jaarlijks zien. In 2018 troffen we deze eveneens hier bij het Groene Huis.

Imago van het geelblad - Ennomos quercinaria (foto Remco Vos)

Op een gegeven moment zijn het aantal bezoekers aan het afnemen en ook de vlinders nemen af in de mate waarop zij op het laken verschijnen, dus werd het tijd om het laken bij het middeleeuws erf op te ruimen. Maar tijdens het opruimen vind er altijd een laatste check of er geen soorten gemist zijn, en zo ook deze keer troffen we een exemplaar aan die zich ergens in het gras onder het laken verstopt had. De maansikkeluil, een vlindertje dat meestal pas ion september gezien wordt, maar heel soms al in augustus. Voor ons ook een soort  die we niet vaak zien.

Imago van de maansikkeluil - Agrochola lunosa (foto Remco Vos)

De meeste bezoekers waren al vertrokken, maar zoals altijd komen er dan nog altijd enkele soorten die zich eerder niet hebben laten zien. Zoals er nu ook, een vrij forse grijze vlinder, de grauwe monnik kwam onderaan het laken zitten. Rond kwart over één deden we de lampen uit en was het op zich een leuke avond geweest. Het was gezellig en er kwam een leuke diversiteit aan vlinders op het laken zitten.

Imago van de grauwe monnik - Cucullia umbratica (foto Remco Vos)

Helaas leverde het smeer bijna geen vlinders op, aan het eind van de avond zat er op een boom een piramidevlinder, maar zelfs deze zat naast het smeer. Op het licht kwamen 64 soorten af, op het laken bij het Groene Huis waren dit 40 en op het Middeleeuws erf waren dit 41 soorten. Van deze 64 soorten zaten er ´maar´ 17 op beide lakens. Wat weer inhoud dat er respectievelijk 23 en 24 uniek waren voor de afzonderlijk lakens. Best wel bijzonder als je bedenkt dat de afstand tussen deze lakens nog geen 150 meter was.

In 2026 zal er weer een Nationale Nachtvlinder Nacht zijn en zal deze het in het weekend van 17 & 18 juli zijn. Dan zal deze (onder voorbehoud) door ons op zaterdag 18 juli worden georganiseerd wederom bij het Groene Huis.

Lakenopstelling (foto Violet Middelman)

Hieronder vind je lijst met de soorten die we deze avond gezien hebben.

Geraadpleegde bronnen o.a.

www.microvlinders.nl

www.vlinderstichting.nl

www.lepiforum.de/lepiwiki.pl